تحلیل جامع و پیش‌بینی بازار نخ پنبه در سال ۲۰۲۶: فرصت‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز قیمت

سال ۲۰۲۶ برای صنعت نساجی و به‌ویژه بازار نخ پنبه (Cotton Yarn)، سالی تعیین‌کننده است. پس از گذر از نوسانات شدید سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ که متأثر از تغییرات اقلیمی و تنش‌های ژئوپلیتیک بود، اکنون در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ شاهد شکل‌گیری تعادلی جدید در زنجیره تأمین جهانی هستیم.

نخ پنبه به عنوان شریان حیاتی صنعت مد و پوشاک، همواره تحت تأثیر دو عامل کلیدی «قیمت الیاف پنبه» و «تقاضای مصرف‌کننده نهایی» قرار دارد. در این مقاله تحلیلی، با بررسی گزارش‌های سازمان‌های معتبری همچون USDA (وزارت کشاورزی آمریکا)، ICAC (کمیته بین‌المللی مشاوره پنبه) و OECD، وضعیت بازار نخ پنبه در سال ۲۰۲۶ را کالبدشکافی می‌کنیم.

۱. وضعیت عرضه و تقاضای جهانی پنبه در سال ۲۰۲۶

برای درک بازار نخ، ابتدا باید وضعیت ماده اولیه آن، یعنی الیاف پنبه را بررسی کنیم. بر اساس آخرین گزارش‌های فوریه ۲۰۲۶:

الف) وضعیت تولید (Supply)

تولید جهانی پنبه در فصل زراعی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ با چالش‌های اقلیمی روبرو بوده است.

• ایالات متحده: خشکسالی‌های مداوم در غرب تگزاس (بزرگترین منطقه کشت پنبه آمریکا) باعث کاهش بازدهی (Yield) شده است. با این حال، استفاده از بذرهای اصلاح‌شده مقاوم به خشکی، تا حدی جلوی سقوط شدید تولید را گرفته است.
• هند و چین: هند با تمرکز بر افزایش راندمان در هر هکتار، تولید خود را ثابت نگه داشته است. چین اما با کاهش سطح زیر کشت روبروست و تمرکز خود را بر واردات نخ باکیفیت و تولید الیاف مصنوعی گذاشته است.
• برزیل: ستاره نوظهور بازار است. برزیل در سال ۲۰۲۶ با افزایش سطح زیر کشت و برداشت مکانیزه، سهم خود را در صادرات جهانی افزایش داده و رقیبی جدی برای آمریکا شده است.

ب) وضعیت تقاضا (Demand)

تقاضا برای نخ پنبه در سال ۲۰۲۶ رشدی آرام اما پایدار دارد.

• بازگشت تقاضای آسیا: کارخانه‌های ریسندگی در بنگلادش و ویتنام پس از یک دوره رکود، اکنون با ۸۵ تا ۹۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند.
• تغییر الگوی مصرف: تقاضا برای نخ‌های مخلوط (Poly-Cotton) به دلیل قیمت پایین‌تر افزایش یافته، اما در بخش لوکس، تقاضا برای نخ پنبه ارگانیک و نخ‌های دارای تأییدیه پایداری (BCI) به شدت صعودی است.

۲. تحلیل قیمت نخ پنبه در سال ۲۰۲۶

قیمت نخ پنبه همبستگی مستقیمی با شاخص A (Cotlook A Index) و قیمت‌های آتی در بورس نیویورک (ICE) دارد.

روندهای قیمتی جاری (سه ماهه اول ۲۰۲۶)

• ثبات نسبی: بر خلاف سال ۲۰۲۴ که شاهد جهش‌های ناگهانی بودیم، در اوایل ۲۰۲۶ قیمت‌ها در یک کانال مشخص نوسان می‌کنند. میانگین قیمت جهانی نخ نمره ۳۰ (30s Carded) در بازارهای آسیایی نسبت به سال گذشته حدود ۳ تا ۵ درصد افزایش داشته است که دلیل اصلی آن افزایش هزینه‌های انرژی و حمل‌ونقل است.
• شکاف قیمتی: فاصله قیمت بین نخ‌های معمولی و نخ‌های دارای گواهی پایداری (Sustainable Yarns) بیشتر شده است. برندهای اروپایی حاضرند برای نخ‌هایی که منشأ مشخص (Traceability) دارند، تا ۱۵ درصد بیشتر پرداخت کنند.

پیش‌بینی قیمت برای نیمه دوم ۲۰۲۶

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که در نیمه دوم سال ۲۰۲۶، با ورود محصول جدید نیمکره شمالی به بازار، فشار قیمتی اندکی کاهش یابد. اما اگر پدیده‌های آب‌وهوایی مانند «ال نینو» مجدداً فعال شوند، احتمال جهش قیمت در سه ماهه چهارم وجود دارد.

۳. عوامل کلیدی تأثیرگذار بر بازار نخ در سال ۲۰۲۶

چهار پیشران اصلی، جهت‌گیری بازار را در این سال تعیین می‌کنند:

۱. تغییرات اقلیمی و امنیت تأمین

تغییرات آب‌وهوایی دیگر یک ریسک احتمالاتی نیست، بلکه یک واقعیت جاری است. نوسان در بارش‌های مونسون در هند و پاکستان مستقیماً بر کیفیت الیاف (میکرونر و طول الیاف) تأثیر گذاشته است. ریسندگان در سال ۲۰۲۶ با چالش تأمین الیاف یکنواخت روبرو هستند که هزینه تولید نخ‌های ظریف (شانه شده) را افزایش می‌دهد.

۲. مقررات سختگیرانه زیست‌محیطی (ESG)

سال ۲۰۲۶ سال اجرای کامل قوانین «پاسپورت دیجیتال محصول» (Digital Product Passport) در اتحادیه اروپا است.

• صادرکنندگان نخ باید ثابت کنند پنبه استفاده شده از مناطق تحت کار اجباری نیست (اشاره به قوانین اویغور چین).
• میزان مصرف آب و کربن در فرآیند ریسندگی باید شفاف باشد.

این موضوع باعث شده تقاضا برای نخ‌های تولید شده در کارخانه‌های سبز (Green Mills) افزایش یابد.

۳. رقابت با الیاف مصنوعی (Polyester)

با توجه به نوسانات قیمت نفت در سال ۲۰۲۶، قیمت پلی‌استر همچنان پایین‌تر از پنبه است. این امر باعث شده تا بسیاری از تولیدکنندگان پوشاک فست‌فشن (Fast Fashion) به سمت نخ‌های ترکیبی حرکت کنند. سهم بازار نخ ۱۰۰٪ پنبه در بخش پوشاک ارزان‌قیمت در حال کاهش است.

۴. هزینه‌های لجستیک و انرژی

اگرچه بحران‌های زنجیره تأمین دوران کرونا رفع شده، اما تنش‌های منطقه‌ای در مسیرهای دریایی (مانند دریای سرخ) هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل کانتینرها را در سال ۲۰۲۶ بالا نگه داشته است. این موضوع قیمت تمام شده نخ وارداتی را برای کشورهای مصرف‌کننده افزایش می‌دهد.

۴. تحولات تکنولوژیک در صنعت ریسندگی (۲۰۲۶)

در سال ۲۰۲۶، تکنولوژی نقش مهمی در کنترل هزینه‌های تولید نخ ایفا می‌کند:

• ریسندگی ورتکس (Vortex/Air-Jet): سهم بازار سیستم‌های ریسندگی ایرجت نسبت به رینگ (Ring) در حال افزایش است. دلیل این امر سرعت تولید بسیار بالاتر و پرزدهی کمتر نخ است که برای پارچه‌های کشباف (Knitted) ایده‌آل است.
• اتوماسیون و هوش مصنوعی: کارخانه‌های مدرن در سال ۲۰۲۶ از AI برای تنظیم دقیق ماشین‌آلات جهت کاهش ضایعات الیاف استفاده می‌کنند. این تکنولوژی‌ها به ریسندگان اجازه می‌دهد با الیاف کیفیت متوسط، نخی با کیفیت قابل قبول تولید کنند.
• بازیافت (Recycling): تکنولوژی‌های ریسندگی شیمیایی و مکانیکی برای تبدیل ضایعات پارچه به نخ پنبه بازیافتی به بلوغ رسیده‌اند. نخ‌های مخلوط “پنبه بکر/پنبه بازیافتی” در سال ۲۰۲۶ ترند اصلی بازار اروپا هستند.

۵. نگاهی به بازیگران اصلی بازار

چین (China)

چین در سال ۲۰۲۶ همچنان بزرگترین تولیدکننده و مصرف‌کننده نخ است، اما نقش آن در حال تغییر است. به دلیل هزینه‌های بالای کارگر و محدودیت‌های تجاری آمریکا، چین تولید نخ‌های نمره پایین را کاهش داده و بر نخ‌های ظریف و با ارزش افزوده بالا تمرکز کرده است.

هند (India)

هند با برندسازی “Kasturi Cotton” سعی در بهبود وجهه جهانی پنبه خود دارد. صادرات نخ پنبه هند در سال ۲۰۲۶ به دلیل توافقات تجاری با استرالیا و امارات متحده عربی، رشد مثبتی را نشان می‌دهد. هند در حال تبدیل شدن به هاب اصلی تأمین نخ برای بنگلادش است.

ویتنام و بنگلادش

این دو کشور بزرگترین واردکنندگان نخ پنبه هستند. در سال ۲۰۲۶، ریسندگان ویتنامی به شدت بر تکنولوژی‌های چینی تکیه کرده‌اند و سهم بزرگی از بازار نخ چین را تصاحب کرده‌اند (به دلیل معافیت از تعرفه‌های آمریکا).

تحلیل اختصاصی بازار خاورمیانه و ایران (نسخه ۲۰۲۶)

در حالی که بازارهای جهانی به سمت ثبات حرکت می‌کنند، بازار خاورمیانه و به‌ویژه ایران در سال ۲۰۲۶ با دینامیک‌های متفاوتی روبرو است. موقعیت ژئوپلیتیک و چالش‌های اقتصادی خاص این منطقه، تحلیل جداگانه‌ای را می‌طلبد.

الف) وضعیت بازار نخ پنبه در ایران

بازار نخ ایران در سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر سه عامل کلیدی «نرخ ارز»، «سیاست‌های تجاری همسایگان» و «کمبود آب» قرار دارد.

• چالش تأمین مواد اولیه (پنبه محتوی): تولید داخلی پنبه در استان‌های خراسان و گلستان در سال زراعی جاری به دلیل محدودیت‌های منابع آبی، تنها پاسخگوی حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد نیاز کارخانه‌های ریسندگی کشور است. این موضوع وابستگی ایران به واردات پنبه (Lint) و نخ (Yarn) را در سال ۲۰۲۶ تشدید کرده است.
• تغییر منبع واردات (شیفت از پنبه به نخ): سیاست‌های کشور ازبکستان مبنی بر توقف صادرات پنبه خام و تمرکز بر صادرات نخ، تأثیر مستقیمی بر ایران گذاشته است. در سال ۲۰۲۶، بسیاری از واحدهای بافندگی ایران به جای خرید نخ از ریسندگی‌های داخلی (که با کمبود پنبه مواجه‌اند)، به واردات مستقیم نخ پنبه از ازبکستان و هند روی آورده‌اند.
• نوسانات ارزی و قیمت تمام شده: اگرچه قیمت جهانی نخ در سال ۲۰۲۶ ثبات نسبی دارد، اما در بازار تهران و اصفهان، قیمت‌ها تابعی از نوسانات نرخ حواله ارزی است. هزینه‌های انتقال پول همچنان باعث می‌شود قیمت نهایی نخ برای تولیدکننده ایرانی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد گران‌تر از رقبای ترک یا پاکستانی تمام شود.

ب) ترکیه: دروازه تجارت منطقه

ترکیه در سال ۲۰۲۶ همچنان بزرگترین بازیگر نساجی منطقه است. پس از کنترل تورم‌های افسارگسیخته سال‌های قبل، صنایع نساجی ترکیه در حال بازسازی موجودی انبار خود هستند. تقاضای بالای ترکیه برای نخ‌های شانه شده (Combed) و کامپکت، باعث شده حجم زیادی از نخ‌های تولیدی در آسیای میانه و حتی ایران (در صورت داشتن کیفیت صادراتی) به سمت این کشور جذب شود.

ج) کشورهای عربی حوزه خلیج فارس

امارات و عربستان سعودی در سال ۲۰۲۶ سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در بخش مد و پوشاک انجام داده‌اند، اما نه در بخش ریسندگی. آن‌ها خریدار نهایی منسوجات هستند. این موضوع فرصتی طلایی برای تولیدکنندگان ایرانی است تا در صورت رفع موانع صادراتی، نخ و پارچه پنبه‌ای خود را به بازارهای مصرفی دبی و ریاض صادر کنند.

د) پیش‌بینی بازار ایران برای نیمه دوم ۲۰۲۶

• رونق نخ‌های مخلوط: به دلیل کاهش قدرت خرید مصرف‌کننده نهایی در ایران، پیش‌بینی می‌شود تقاضا برای نخ‌های مخلوط (پنبه/پلی‌استر و ویسکوز/پنبه) در بازار داخلی نسبت به نخ پنبه خالص (۱۰۰٪) افزایش یابد.
• فرصت صادرات به روسیه: با تداوم شرایط خاص روسیه در سال ۲۰۲۶، بازار این کشور همچنان تشنه‌ی محصولات نساجی است. ریسندگان ایرانی که بتوانند استانداردهای کیفی روسیه را پاس کنند، حاشیه سود دلاری مناسبی خواهند داشت.

۶. توصیه به فعالان بازار و سرمایه‌گذاران

بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۶، استراتژی‌های زیر برای فعالان صنعت نساجی و بازرگانان نخ پیشنهاد می‌شود:

• پوشش ریسک (Hedging): با توجه به احتمال نوسانات آب‌وهوایی، خریداران عمده نخ باید از ابزارهای پوشش ریسک در بازارهای آتی استفاده کنند یا قراردادهای بلندمدت با تأمین‌کنندگان ببندند.
• تنوع در تأمین: اتکا به یک کشور (مثلاً فقط هند یا ازبکستان) خطرناک است. سبد تأمین خود را بین پنبه غرب آفریقا، برزیل و آمریکا متنوع کنید.
• تمرکز بر پایداری: اگر قصد صادرات به اروپا را دارید، سرمایه‌گذاری روی نخ‌های دارای گواهی GOTS یا BCI دیگر یک آپشن